Chọn bộ gõ nào
Trên Linux, bộ gõ gồm hai lớp: khung nhập (input method framework, phổ biến là IBus và Fcitx 5) và bộ gõ tiếng Việt chạy trong khung đó. Thực tế 11/2026 có ba lựa chọn đáng dùng:
| Bộ gõ | Khung nhập | Có trong kho chính thức | Hợp với |
|---|---|---|---|
| fcitx5-unikey | Fcitx 5 | Có (Ubuntu 24.04: 5.1.2; 26.04: 5.1.10) | Linux Mint, Xubuntu, Lubuntu, KDE Plasma. Lõi gõ của Unikey. |
| fcitx5-bamboo | Fcitx 5 | Có (Ubuntu 24.04: 1.0.4; 26.04: 1.0.9) | Như trên, thích kiểu gõ, kiểm chính tả của Bamboo. |
| ibus-bamboo | IBus | Không, cài từ PPA của nhóm Bamboo (0.8.5, có bản cho 24.04 và 26.04) | Ubuntu bản GNOME (mặc định), nhất là khi chạy Wayland. |
Có hai bộ gõ cũ hơn bạn sẽ gặp trên mạng: ibus-unikey (còn trong kho nhưng là bản 0.7.0 beta đã lâu không phát triển) và fcitx-unikey cho Fcitx 4. Không nên dùng nữa.
Bạn đang chạy Wayland hay X11?
Đây là điều quyết định bộ gõ có chạy mượt không. Mở Terminal, chạy:
echo $XDG_SESSION_TYPE- x11: Linux Mint Cinnamon, Xfce, MATE mặc định. Fcitx 5 chạy tốt mọi ứng dụng.
- wayland: Ubuntu 24.04 trở đi, Fedora, KDE Plasma mới. GNOME trên Wayland làm việc tốt với IBus; Fcitx 5 vẫn chạy nhưng khung chọn chữ không hiện đè lên thanh trên của GNOME nếu thiếu tiện ích Kimpanel.
Cách 1: Linux Mint (và máy chạy X11) — fcitx5-unikey
- Mở Terminal (Ctrl+Alt+T), cài gói:
Muốn dùng Bamboo thay Unikey thì thêm gói
sudo apt update sudo apt install fcitx5 fcitx5-unikey fcitx5-config-qt fcitx5-frontend-gtk3 fcitx5-frontend-gtk4 fcitx5-frontend-qt5fcitx5-bamboo. - Đặt Fcitx 5 làm khung nhập mặc định:
Trên Mint cũng có thể mở Menu → Input Method và chọn Fcitx5 nếu mục này có trong danh sách; dùng lệnh trên là chắc nhất.
im-config -n fcitx5 - Đăng xuất rồi đăng nhập lại (hoặc khởi động lại). Bỏ qua bước này là bộ gõ chưa chạy.
- Mở Fcitx 5 Configuration từ menu (hoặc chạy
fcitx5-configtool). Bỏ chọn Only Show Current Language, tìm Unikey, bấm mũi tên đưa sang cột Current Input Method, giữ Keyboard - English (US) ở trên cùng. - Bấm Ctrl+Space để bật tắt tiếng Việt. Biểu tượng Fcitx ở khay hệ thống chuyển giữa EN và chữ Việt.
Chỉnh kiểu gõ (Telex, VNI, VIQR), bảng mã, bỏ dấu kiểu mới (oà hay òa): bấm chuột phải biểu tượng Fcitx → Configure → chọn Unikey → nút cấu hình.
Cách 2: Ubuntu GNOME (Wayland) — ibus-bamboo
Ubuntu đã có sẵn IBus. Chỉ cần thêm bộ gõ Bamboo từ PPA của nhóm phát triển (lệnh theo trang dự án):
sudo add-apt-repository ppa:bamboo-engine/ibus-bamboo
sudo apt update
sudo apt install ibus ibus-bamboo --install-recommends
ibus restartSau đó vào Settings → Keyboard → Input Sources, bấm +, chọn Vietnamese → Vietnamese (Bamboo). Đổi qua lại giữa tiếng Anh và tiếng Việt bằng Super+Space (phím Windows + cách). Trang dự án có thêm một dòng lệnh đặt Bamboo làm bộ gõ mặc định nếu bạn không muốn bấm trong Settings:
env DCONF_PROFILE=ibus dconf write /desktop/ibus/general/preload-engines "['BambooUs', 'Bamboo']" && gsettings set org.gnome.desktop.input-sources sources "[('xkb', 'us'), ('ibus', 'Bamboo')]"Thấy gõ bị gạch chân rồi mới hiện chữ là chế độ pre-edit mặc định. Bấm Shift+~ khi đang gõ để mở bảng chọn chế độ khác cho ứng dụng đó, hoặc loại ứng dụng khỏi bộ gõ.
im-config rồi đăng nhập lại.KDE Plasma (Kubuntu, KDE neon)
Cài như cách 1, thêm gói cấu hình cho KDE:
sudo apt install fcitx5 fcitx5-unikey kde-config-fcitx5Trên Plasma Wayland (từ 5.27), tài liệu Fcitx khuyên bật Fcitx 5 tại System Settings → Virtual Keyboard, chọn Fcitx 5, và không đặt biến GTK_IM_MODULE, QT_IM_MODULE chung cho cả máy (để chung dễ làm khung chọn chữ nhấp nháy).
Sửa lỗi thường gặp
| Lỗi | Cách sửa |
|---|---|
| Cài xong không thấy biểu tượng bộ gõ | Chưa đăng nhập lại. Chạy im-config kiểm đã chọn đúng fcitx5 (hoặc ibus), rồi đăng xuất, đăng nhập. |
| Gõ được trong LibreOffice nhưng không gõ được trong Chrome, VS Code (Wayland) | Ứng dụng nền Chromium, Electron cần bật hỗ trợ bộ gõ Wayland. Cách dễ: để ứng dụng chạy kiểu XWayland như mặc định và đặt GTK_IM_MODULE=fcitx. Cách khác (theo tài liệu Fcitx): chạy kèm tham số --enable-features=UseOzonePlatform --ozone-platform=wayland --enable-wayland-ime. |
| Gõ "đươcj", "Viêt" bị mất dấu trên ô tìm kiếm trình duyệt | Với ibus-bamboo: Shift+~ đổi chế độ cho ứng dụng đó. Với Fcitx Unikey: tắt Use surrounding text trong cấu hình nếu ứng dụng xử lý không tốt. |
| Khung chọn chữ Fcitx không hiện trên Ubuntu GNOME | Cài tiện ích Input Method Panel (Kimpanel) qua ứng dụng Extension Manager, hoặc chuyển sang ibus-bamboo. |
| Phần mềm Windows chạy qua Wine không gõ được dấu | Có thể gặp với một số phần mềm. Gõ ở ứng dụng khác rồi dán vào, hoặc chạy phần mềm đó trong máy ảo Windows có Unikey. |
Đặt biến môi trường (chỉ khi cần)
Trên X11, im-config đã lo các biến này. Chỉ khi một ứng dụng nhất định không nhận bộ gõ, bạn mới đặt tay. Tài liệu Fcitx gợi ý file ~/.config/environment.d/im.conf (có hiệu lực sau khi khởi động lại):
mkdir -p ~/.config/environment.d
printf 'XMODIFIERS=@im=fcitx\nGTK_IM_MODULE=fcitx\nQT_IM_MODULE=fcitx\n' > ~/.config/environment.d/im.confTrên KDE Plasma Wayland thì chỉ nên giữ dòng XMODIFIERS, bỏ hai dòng còn lại.
Gõ được rồi, làm tiếp
- Cài font Times New Roman, Arial và xử lý văn bản font cũ .VnTime: Font tiếng Việt, văn bản cũ.
- Bật kiểm chính tả tiếng Việt trong LibreOffice: cài gói
hunspell-vi, xem LibreOffice mở file Word, Excel. - Danh sách phần mềm thay thế khác cho người dùng Windows: Phần mềm Windows → bản Linux.
Nguồn đã kiểm
- ibus-bamboo — trang dự án (GitHub) — lệnh cài PPA, ghi chú tình trạng dự án
- PPA ibus-bamboo trên Launchpad — 0.8.5 có bản 22.04, 24.04, 26.04
- Gói fcitx5-unikey (Ubuntu)
- Gói fcitx5-bamboo (Ubuntu)
- Fcitx 5 — Setup — im-config, biến môi trường
- Fcitx 5 — Using Fcitx 5 on Wayland — GNOME, KDE, Chromium/Electron
Thông tin phần mềm, phiên bản, hỗ trợ của từng hãng có thể đổi sau ngày soát. Thấy sai, bạn báo cho Dorabot qua trang Về chúng tôi.